Akreditasyon Nedir?

Akreditasyon, belirli bir alanda faaliyet gösteren uygunluk değerlendirme kuruluşlarının, ilgili faaliyetleri gerçekleştirmek için gerekli yeterlilik şartlarını karşılayıp karşılamadığının değerlendirilmesine yönelik bir kalite güvencesi mekanizmasıdır.

Türkiye'de uygunluk değerlendirme alanındaki ulusal akreditasyon kuruluşu Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK)'dır. TÜRKAK'a göre akreditasyon; uygunluk değerlendirme kuruluşlarının gerçekleştirdiği çalışmaların ve bu çalışmalar sonucunda düzenlenen uygunluk teyit belgelerinin güvenilirliğini ve geçerliliğini destekleyen bir kalite altyapısıdır.

Akreditasyon değerlendirmelerinde ilgili kuruluşun belirli standartlar ve kriterler çerçevesindeki yeterliliği ele alınır. Bu nedenle akreditasyon, yalnızca bir belge verilmesinden ibaret olmayıp belirli bir faaliyet alanındaki yeterliliğin değerlendirilmesini kapsayan bir süreçtir.

Sertifikasyon Nedir?

Sertifikasyon, belirli bir kişi, ürün, hizmet veya sistemin önceden belirlenmiş şartları karşılayıp karşılamadığının değerlendirilmesi ve uygunluğun bir belgeyle ortaya konulması sürecidir.

Sertifikasyon sonucunda düzenlenen belge, değerlendirmenin hangi kapsamda gerçekleştirildiği ve hangi şartların esas alındığı hakkında bilgi verir.

Bu nedenle sertifikasyon sürecinde temel konu, belgelendirilen unsurun belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığıdır.

Akreditasyon ve Sertifikasyon Arasındaki Temel Farklar

Akreditasyon ve sertifikasyon arasındaki fark, temel olarak değerlendirme sürecinin konusu ve amacı üzerinden açıklanabilir.

Akreditasyon	Sertifikasyon
Bir kuruluşun belirli bir alandaki yeterliliğinin değerlendirilmesiyle ilişkilidir.	Belirli şartların karşılandığının değerlendirilmesi ve belgelendirilmesiyle ilişkilidir.
Bir kalite güvencesi mekanizmasıdır.	Bir belgelendirme sürecidir.
Uygunluk değerlendirme kuruluşlarının faaliyetlerine yönelik olarak uygulanabilir.	Kişi, ürün, hizmet veya sistem gibi farklı alanlarda uygulanabilir.
Belirli standartlar ve kriterler doğrultusunda yürütülür.	Belirli şartlar, standartlar veya değerlendirme kriterleri esas alınabilir.

 

Eğitim Alanında Sertifikasyon ve Akreditasyon

Eğitim alanında akreditasyon ve sertifikasyon kavramları farklı anlamlarda kullanılabilmektedir.

Bir eğitim programının sonunda katılımcıya sertifika verilmesi, öncelikle eğitimin veya belirli bir değerlendirme sürecinin sonucunda bir belgelendirme yapıldığını ifade eder. Bu durum, tek başına programın veya belgeyi düzenleyen kuruluşun akredite olduğu anlamına gelmez.

Bir eğitim programı hakkında değerlendirme yapılırken;

• Belgenin hangi kurum tarafından düzenlendiği,

• Eğitimin kapsamı,

• Eğitim sonunda hangi koşulların sağlanmasının beklendiği,

• Değerlendirme veya sınav uygulanıp uygulanmadığı,

• Belgenin hangi amaçla düzenlendiği,

• Varsa ilgili akreditasyon veya yetkilendirme bilgisinin kapsamı

gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bu ayrım, özellikle farklı kurumlar tarafından sunulan eğitim ve sertifika programlarının niteliğinin anlaşılması açısından önem taşımaktadır.

Yükseköğretimde Akreditasyon Ne Anlama Gelir?

Akreditasyon kavramı yükseköğretim alanında da kullanılmaktadır. Ancak burada söz konusu olan süreç, uygunluk değerlendirme alanındaki akreditasyondan farklı bir çerçevede ele alınmaktadır.

Yükseköğretimde program akreditasyonu, belirli bir alanda önceden belirlenmiş akademik ve alana özgü standartların bir yükseköğretim programı tarafından karşılanıp karşılanmadığının değerlendirilmesine yönelik dış kalite güvencesi sürecidir. Türkiye'de yükseköğretim alanındaki akreditasyon kuruluşlarının yetkilendirilmesi ve tanınmasına ilişkin süreçler Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından yürütülmektedir.

Kurumsal akreditasyon ise yükseköğretim kurumunun kalite güvencesi, eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme, toplumsal katkı ve yönetim sistemi süreçlerinin bir bütün olarak değerlendirilmesini kapsar.

Dolayısıyla yükseköğretimde kullanılan "akreditasyon" kavramı, bir eğitim programının sonunda katılımcıya verilen sertifika ile aynı anlama gelmemektedir.

Akreditasyon ve Sertifikasyon Neden Birbirine Karıştırılıyor?

Her iki kavramın da belirli standartlar, kriterler ve değerlendirme süreçleriyle ilişkili olması, zaman zaman birbirinin yerine kullanılmasına neden olabilmektedir.

Ancak aralarındaki temel ayrım korunmalıdır:

Akreditasyon, belirli bir alanda faaliyet gösteren kuruluşların veya yükseköğretim bağlamında kurum ve programların belirlenmiş kriterler doğrultusunda değerlendirilmesiyle ilgili bir kalite güvencesi sürecidir.

Sertifikasyon ise belirli şartların karşılandığının değerlendirilmesi ve bunun bir belgeyle ortaya konulması sürecidir.

Bu nedenle bir belgenin üzerinde "sertifika" ifadesinin bulunması ile ilgili kurumun, programın veya belgelendirme faaliyetinin "akredite" olması aynı durumu ifade etmez.